Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısıyla “İstatistiklerle Kadın, 2025” raporunu açıkladı.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) verilerine göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye’de kadın nüfus 43 milyon 32 bin 734 kişi, erkek nüfus ise 43 milyon 59 bin 434 kişi olarak kayıtlara geçti. Toplam nüfusun yüzde 49,98’ini kadınlar, yüzde 50,02’sini erkekler oluşturuyor. Ancak yaşlı nüfusta kadın lehine bir değişim göze çarpıyor: 60-74 yaş grubunda kadın oranı yüzde 51,9 iken, 90 ve üzeri yaş grubunda bu oran yüzde 69,7’ye ulaşıyor.
KADINLAR DAHA UZUN YAŞIYOR, AMA SAĞLIKLI YAŞAMDA ERKEKLER ÖNDE
Hayat Tabloları sonuçları, doğuşta beklenen yaşam süresinin 2022-2024 döneminde Türkiye genelinde 78,1 yıl olduğunu, kadınlarda 80,7, erkeklerde ise 75,5 yıl olduğunu gösteriyor. Bu fark, kadınların erkeklerden ortalama 5,2 yıl daha uzun yaşadığını ortaya koyuyor. Öte yandan, sağlıklı yaşam süresi açısından erkekler önde: sıfır yaşındaki bir kişi için Türkiye genelinde 57,6 yıl olan sağlıklı yaşam süresi, kadınlarda 56,3 yıl, erkeklerde 58,9 yıl olarak hesaplandı.
EĞİTİMDE KADINLAR HEDEFE YAKLAŞIYOR
25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2011-2024 döneminde artış gösterdi. 2024’te Türkiye genelinde ortalama eğitim süresi 9,5 yıl, kadınlarda 8,8 yıl, erkeklerde 10,2 yıl oldu. En az bir eğitim düzeyini tamamlayan kadınların oranı 2024’te yüzde 88,3’e yükseldi.
Yükseköğretim mezunu kadınların oranı da dikkat çekici şekilde arttı. 2008’de yüzde 7,1 olan oran, 2024’te yüzde 23,6’ya ulaştı. Eğitim düzeyi ile işgücüne katılım arasında da paralellik görülüyor; yükseköğretim mezunu kadınların işgücüne katılım oranı yüzde 68,7 olarak kaydedildi.
İŞGÜCÜ VE İSTİHDAMDA KADIN-ERKEK FARKI SÜRÜYOR
2024 verilerine göre 15 yaş ve üzeri nüfusun işgücüne katılım oranı yüzde 54,2. Kadınlarda bu oran yüzde 36,8, erkeklerde ise yüzde 72,0. İstihdam oranında ise kadınlar erkeklerin yarısının altında: toplam yüzde 49,5, kadınlarda yüzde 32,5, erkeklerde yüzde 66,9. Yarı zamanlı çalışmada ise kadınlar önde: istihdam içindeki kadınların yüzde 18,3’ü yarı zamanlı çalışırken, erkeklerde bu oran yüzde 9,0.
Özellikle 3 yaşın altındaki çocuğu olan kadınların istihdam oranı çok düşük: 25-49 yaş grubunda sadece yüzde 26,9 iken, erkeklerde yüzde 90,9.
SİYASETTE VE YÖNETİMDE KADIN TEMSİLİ ARTIYOR
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre kadın büyükelçi oranı 2011’de yüzde 11,9 iken, 2025’te yüzde 28,4’e yükseldi. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde 2025 itibarıyla 118 kadın milletvekili bulunuyor; bu oran yüzde 19,9’a karşılık geliyor.
Yükseköğretimde kadın profesör oranı 2010-2011’de yüzde 27,6 iken 2024-2025’te yüzde 34,9’a, kadın doçent oranı ise yüzde 32,2’den yüzde 43,3’e yükseldi. Üst ve orta düzey yönetici pozisyonlarındaki kadın oranı 2012’de yüzde 14,4 iken, 2024’te yüzde 21,5’e çıktı. Borsa İstanbul’un en büyük 50 şirketinde yönetim kurulu kadın üye oranı ise 2016’dan 2025’e yüzde 12,2’den yüzde 18,3’e yükseldi.
EVLENME, BOŞANMA VE EĞİTİM FARKLARI
2025’te ilk evliliğini yapan kadınların ortalama yaşı 26, erkeklerin ortalama yaşı 28,5 oldu. Resmi evliliklerde kadınların yüzde 17’si eşlerinden daha yüksek eğitim seviyesine sahip. Boşanmalarda çocukların velayeti ise büyük çoğunlukla anneye veriliyor: yüzde 74,6.
KADINA YÖNELİK ŞİDDET YAYGIN
Türkiye Kadına Yönelik Şiddet Araştırması, kadınların neredeyse tamamının yaşamının bir döneminde şiddete maruz kaldığını ortaya koyuyor. Psikolojik şiddet yüzde 28,2, ekonomik şiddet yüzde 18,3, fiziksel şiddet yüzde 12,8, ısrarlı takip yüzde 10,9, dijital şiddet yüzde 8,3 ve cinsel şiddet yüzde 5,4 oranında görülüyor. Şiddet türleri ile eğitim düzeyi arasındaki ilişki de dikkat çekiyor: ekonomik şiddet eğitim seviyesinin yükselmesiyle azalırken, ısrarlı takip ve dijital şiddet artıyor.
Raporda ayrıca, şiddete uğrayan kadınların en fazla eş/eski eş veya birlikte olduğu kişilerden zarar gördüğü, ekonomik şiddetin ise çoğunlukla aile tarafından uygulandığı vurgulandı.
0 Yorum